De correctionele rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Dendermonde heeft 23 beklaagden veroordeeld in een erg omvangrijk dossier van cocaïnehandel. Dit dossier kreeg de naam ‘Kookwas’, omdat een deel van de honderden kilo’s ingevoerde cocaïne geïmpregneerd zat in onder andere honderden tonnen cement, roofing, pigment en lijm die bestemd waren voor bouwbedrijven. De drugs werden ook vervoerd in blikken tonijn of onder de dekking van fruit. Het ‘wassen’ van de cocaïne gebeurde door Colombiaanse koks op diverse locaties (cocaïnewasserijen) in België.
De rechtbank sprak hoofdzakelijk effectieve gevangenisstraffen uit, gaande van 15 jaar tot 2 jaar effectieve gevangenisstraf. Zes beklaagden kregen voor een deel van hun gevangenisstraf uitstel toegekend. In totaal werd 40.390.010 euro verbeurd verklaard.
Het dossier ‘Kookwas’: het begin
Het grootschalige strafonderzoek naar het drugsdossier ‘Kookwas’ vond zijn oorsprong eind december 2020, toen twee meldingen bij de federale politie binnen kwamen. Een eerste melding was afkomstig van een Nederlandse transportfirma: een chauffeur had gemerkt dat men op twee leveradressen in het Waasland (Temse en Melsele) cocaïne gerelateerd afval en deels ongebruikte grondstoffen voor de productie van synthetische drugs in zijn vrachtwagen had geladen. In totaal ging het om ongeveer 12.000 liter aan vloeistoffen. Op de beide ophaallocaties was een firma gevestigd, met respectievelijk de negende en elfde beklaagde als zaakvoerder.
Op 30 december 2020 werd de federale politie ingelicht dat men in een container in Colombia 357,67 kilogram cocaïne had aangetroffen. De container bleek bestemd voor hetzelfde ophaaladres in Melsele, met name bij de firma met de elfde beklaagde als zaakvoerder.
Start gerechtelijk onderzoek + kraken SKY ECC
Op 9 april 2021 werd gestart met een gerechtelijk onderzoek lastens onbekenden wegens de invoer van een ongekende hoeveelheid cocaïne. Hierbij werd onder andere gebruik gemaakt van taps, observaties en directe afluistering. De speurders kregen zo een helder beeld van de activiteiten en de rol van diverse beklaagden.
Nadat de politiediensten van Frankrijk, België en Nederland erin slaagden om SKY EEC te kraken, konden de speurders in deze zaak nog meer feiten en verbanden aan elkaar linken. Dit gaf nog een veel nauwkeuriger beeld van de rol van diverse beklaagden. Bovendien kwamen nog andere beklaagden in het vizier. Onder andere op 30 november 2022 werden huiszoekingen uitgevoerd, waarbij verschillende personen werden gearresteerd.
Kookwas: het gebruik van cocaïnewasserijen
Het dossier kreeg de naam ‘Kookwas’, omdat een deel van de honderden kilo’s ingevoerde cocaïne geïmpregneerd zat in onder andere honderden tonnen cement, roofing, pigment en lijm die bestemd waren voor bouwbedrijven van diverse beklaagden. De drugs werden ook vervoerd onder de vorm van cocaïnepasta, via 454 dozen met telkens 48 blikken tonijn, of onder de dekking van fruit.
Het ‘wassen’ van de cocaïne gebeurde in cocaïnewasserijen door Colombiaanse koks, en dit op diverse locaties in België (waaronder Thuillies en Marcinelle).
Tenlasteleggingen
In totaal moesten 23 beklaagden zich verantwoorden voor de rechtbank voor het pogen tot en het effectief invoeren, uitvoeren, vervoeren, vervaardigen, produceren, bezitten, verkopen en leveren van honderden kilo’s cocaïne (zuiver of geïmpregneerd)[1]. Voor alle beklaagden voorzag het openbaar ministerie de verzwarende omstandigheid dat zij leidend persoon van een vereniging waren of deelnamen aan de (hoofd)activiteiten van een vereniging. Daarnaast moesten zij zich ook verantwoorden als leidend persoon of lid van een criminele organisatie.
Beoordeling schuldvraag
Er was onmiskenbaar sprake van een bijzonder professioneel gestructureerd en internationaal georganiseerd samenwerkingsverband tussen de beklaagden. Binnen deze organisatie bestond er een duidelijke taakverdeling tussen het grote aantal leden (leiders, deelnemers aan beslissingen, uitvoerders, personen die hun eigendommen/vennootschappen ter beschikking stelden, …). Iedereen speelde zijn rol of leverde een noodzakelijke bijdrage.
Eerste en tweede beklaagde
De eerste beklaagde regelde wereldwijd tal van cocaïnetransportlijnen, waarbij telkens een voorraad cocaïne tussen of in cement, lijm, verschillende soorten exotisch fruit en kolen werd gestoken. Hij verzorgde ook de contacten met de bronlanden (voornamelijk landen in Zuid-Amerika). De tweede beklaagde was zijn Europese rechterhand en medeorganisator van de drugslijnen.
Derde – zesde - dertiende – tweeëntwintigste beklaagde
De derde beklaagde had de noodzakelijke (criminele) contacten in de Antwerpse haven zodat de cocaïne kon ingevoerd worden. Zo liet hij via zijn ex-schoonbroer (de zesde beklaagde die daarvoor een beroep deed op de tweeëntwintigste beklaagde en een netwerk van havenwerkers) containerbewegingen opvolgen en stond hij ook in contact met expediteurs/inklaarders (waaronder de drieëntwintigste beklaagde). Hij hield ook rekeningen en kosten bij voor de organisatie en zorgde ervoor dat leden betaald werden voor geleverde diensten. Voor het beheren van de gelden deed hij een beroep op zijn buurjongen (de dertiende beklaagde).
Vierde beklaagde
De vierde beklaagde organiseerde alles rond het opzetten van de cocaïnewasserijen. Omwille van zijn erg uitgebreid takenpakket delegeerde hij diverse opdrachten aan andere beklaagden.
Vijfde beklaagde
De vijfde beklaagde zocht en leverde voertuigen voor andere beklaagden, bewaarde documenten en gelden, en loste problemen met de cocaïnewasserijen op. Zo leverde hij de juiste componentenlijm en liet hij zijn garage gebruiken als ontmoetingsplaats of om liters chemicaliën te stockeren.
Zevende beklaagde
De zevende beklaagde had de leiding over de Zuid-Amerikaanse ‘koks’ in de cocaïnewasserijen.
Achtste beklaagde
De achtste beklaagde zorgde voor oplossingen voor de meest uiteenlopende praktische problemen. Hij beschikte over een heel uitgebreid (crimineel) netwerk waarop de organisatie via hem een beroep kon doen. Zo was hij onder meer een belangrijke schakel bij het verwerken van het cocaïneafval (cementpigment), hielp hij bij de verhuis van de cocaïnewasserijen en het vervoer van de ‘koks’, bracht hij de zevende beklaagde als ‘chef-kok’ aan, zorgde hij ervoor dat de firma van zijn zoon (negende beklaagde) opereerde als dekmantel en haalde hij gelden op.
Negende beklaagde
De negende beklaagde liet zijn vennootschap gebruiken als dekmantel voor de activiteiten van de organisatie. Hij voerde ook allerhande praktische klussen uit, niet zelden samen met zijn vader, de achtste beklaagde (boodschappen, vervoer en eten bereiden voor de werkers in de cocaïnewasserijen, vervoeren van gelden en materialen, mee helpen zoeken naar oplossingen voor het ontdoen van het cocaïneafval,…). Hij liet zijn loods in Temse ook gebruiken voor de stockage van allerhande goederen, waaronder chemicaliën en dekladingen (ijzeroxide,…).
Tiende en eenentwintigste beklaagde
Via zijn transportfirma’s verzorgde de tiende beklaagde het transport van de cocaïnepartijen via de fruitlijnen. Zijn toenmalige echtgenote (eenentwintigste beklaagde) was actief betrokken bij de organisatie en planning van de fruittransporten (voornamelijk wanneer haar echtgenoot in een ander gerechtelijk onderzoek in voorlopige hechtenis werd genomen).
Elfde beklaagde
De elfde beklaagde liet zijn bouwfirma’s misbruiken door de criminele organisatie, in het bijzonder via de vierde beklaagde die zelfs bestellingen van dekladingen/impregnatiematerialen in diens naam plaatste bij Zuid-Amerikaanse leveranciers. Uit de SKY-communicaties bleek bovendien dat de tonijnblikken met geïmpregneerde cocaïne in zijn schuur werden geopend. Hij zorgde ook mee voor de afvoering van het cocaïneafval, door gebruikte chemicaliën in containers met bouwafval te laten gieten en deze te laten afvoeren naar een afvalverwerker.
Twaalfde beklaagde
De twaalfde beklaagde regelde de ‘hardware’ van de cocaïnewasserijen (onder andere vervaardiging van de ketels waarin de cocaïne werd gekookt). Hij bestelde ook de noodzakelijke chemicaliën.
Veertiende beklaagde
De veertiende beklaagde voerde een aantal specifieke opdrachten uit: stockeren van de deklading ijzeroxide in een loods in Vlissingen, regelen van de opruiming van het afval van de cocaïnewasserij, leveren van hittebestendige pompen voor de cocaïnewasserij en ontmoetingen met havenarbeiders die politioneel gekend zijn als uithaler.
Vijftiende beklaagde
De vijftiende beklaagde leende zijn bouwfirma’s uit, in het bijzonder aan de vierde beklaagde die in zijn naam bestellingen plaatste van roofing die als deklading voor cocaïne diende. In opdracht huurde hij ook een loods waar materialen voor de cocaïnewasserijen werden opgeslagen.
Zestiende beklaagde
De zestiende beklaagde regelde de locaties voor de cocaïnewasserijen in Thuillies en Marcinelle, en hielp bij allerhande klussen (vervoer werkers, kleine werkjes,…).
Zeventiende beklaagde
De zeventiende beklaagde was een van de belangrijkste medewerkers van de eerste beklaagde. Hij werkte zowel in de cocaïnewasserijen, was betrokken bij het openen van de tonijnblikken met geïmpregneerde cocaïne en fungeerde als bewaker bij de cocaïne die werd uitgehaald onder een deklading kolen in de loods van de negende beklaagde.
Achttiende beklaagde
De achttiende beklaagde liet zijn transportbedrijf misbruiken door de criminele organisatie. Hij werd gebruikt als chauffeur en voerde minstens één transport uit van chemicaliën. Hij liet ook blauwe vaten (gebruikt bij het cocaïne-extractieproces) op zijn bedrijfsadres leveren om deze op een later tijdstip door te voeren naar de cocaïnewasserij. Hij liet een voertuig aankopen op naam van zijn firma waarmee de vierde beklaagde rondreed. Hij liet zijn firma ook een loon uitbetalen aan de vierde beklaagde, terwijl die daar nooit werkte.
Negentiende en twintigste beklaagde
De negentiende beklaagde trad op als chauffeur bij de uitvoering van een drugstransport naar Italië, terwijl de twintigste beklaagde zowat alles vervoerde (materialen, blokken cocaïne, werkers, gelden,…).
Drieëntwintigste beklaagde
De drieëntwintigste beklaagde zorgde er als expediteur/inklaarder voor dat de containers met (geïmpregneerde) cocaïne zonder problemen de douanediensten passeerden.
Strafmaat
De rechtbank sprak hoofdzakelijk effectieve gevangenisstraffen uit, gaande van 15 jaar tot 2 jaar. Zes beklaagden kregen voor een deel van hun gevangenisstraf uitstel toegekend. In totaal werd 40.390.010 euro verbeurd verklaard.
Een volledig overzicht van alle straffen en verbeurdverklaringen voor elke beklaagde vindt u via deze link:
https://www.rechtbanken-tribunaux.be/sites/default/files/media/overzicht-straffen-kookwas.png
Motivering rechtbank
Bij het bepalen van de strafmaat hield de rechtbank rekening met volgende elementen:
De feiten zijn uitermate ernstig en getuigen van een gebrekkig normbesef en een extreme zucht naar gemakkelijk geldgewin waaraan de gezondheid van de (kwetsbare) gebruikers ondergeschikt wordt gemaakt. Druggebruik schaadt niet alleen de gezondheid van de gebruiker, maar de verenigingen of criminele organisaties die verboden middelen invoeren zorgen ook voor buitengewone en ontoelaatbare overlast aan de maatschappij die vaak tot nog meer criminaliteit leidt. Drugdelicten brengen de volksgezondheid in gevaar, bedreigen ernstig de openbare veiligheid en de reguliere economie, en ontwrichten de samenleving.
De rechtbank ging niet mee met de stelling van de beklaagden dat de redelijke termijn was overschreden. Het onderzoek kende geen enkele onverantwoorde stilstand, en er werd op geen enkel moment getalmd. Bovendien was dit een dossier van een grootschalige criminele organisatie met tientallen leden en medewerkers, waarbij bovendien massaal veel SKY-berichten moesten worden ontsleuteld en geanalyseerd. De verschillende justitiële actoren hebben alles in het werk gesteld om deze zaak zo vlug als mogelijk ten gronde te kunnen behandelen.
Het strafrechtelijk verleden van de beklaagden.
[1] Het Openbaar Ministerie ging in zijn vordering uit van volgende hoeveelheden cocaïne of cocaïnepasta: 668 kilo geëxtraheerd uit pigment, 225 kilo geëxtraheerd uit tonijnblikken (754 dozen met telkens 48 blikken tonijn), 435 kilo cocaïnepasta via kolentransport en 170 kilo via fruittransport. In Colombia werd 356,671 kilogram cocaïne ontdekt alvorens ze kon worden verscheept.